Có bao giờ bạn tự hỏi: “Làm thế nào để trở thành triệu phú?” hay “Làm sao để con mình sau này không phải khổ, có cuộc sống giàu sang?”.
Đó là những câu hỏi rất chính đáng. Tuy nhiên, trong hành trình đi tìm câu trả lời, phần lớn chúng ta đều đang… đi ngược. Chúng ta lao đi tìm “cách làm” (How) trước khi thực sự hiểu “nó là cái gì” (What) và “tại sao phải làm nó” (Why). Chính sự vội vã và hiểu lầm tai hại này đã khiến nhiều người rơi vào bẫy tài chính, hoặc dù có tiền cũng không cảm thấy hạnh phúc và bền vững.
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng ngồi lại, tháo gỡ từng nút thắt về tư duy triệu phú và quan trọng hơn, là làm sao để truyền tải tư duy đúng đắn đó cho thế hệ sau.
Khi nhắc đến từ “Triệu phú”, hình ảnh đầu tiên hiện lên trong đầu bạn là gì?
Có phải là một người xách một vali chứa đầy 1 triệu USD tiền mặt (khoảng hơn 25-26 tỷ VNĐ)? Hay là một người có tài khoản ngân hàng với dãy số dài dằng dặc?
Nếu bạn nghĩ như vậy, bạn đã nhầm lẫn cơ bản ngay từ bước đầu tiên. Đây là hiểu lầm phổ biến nhất khiến giấc mơ triệu phú trở nên xa vời hoặc sai lệch.
Tiêu chuẩn thực sự của một triệu phú không phải là sở hữu 1 triệu USD tiền mặt, mà là sở hữu tài sản được định giá 1 triệu USD.
Hai khái niệm này khác nhau một trời một vực.
Việc bạn có 26 tỷ đồng tiền mặt cất trong két sắt chỉ chứng minh bạn là người “giữ tiền”. Nhưng việc bạn sở hữu một hệ thống kinh doanh, một danh mục đầu tư hay những tài sản trí tuệ được thị trường định giá 1 triệu USD mới chứng minh bạn có tư duy và vị thế của một triệu phú.
Tại sao sự khác biệt này lại quan trọng?
Bởi vì tiền mặt (cash) thường trượt giá theo thời gian do lạm phát. Trong khi đó, tài sản (được định giá) thường có xu hướng tăng trưởng và tạo ra giá trị thặng dư.
Rất nhiều người Việt chúng ta có thói quen: Làm lụng vất vả, tích góp tiền rồi đi mua vàng về cất tủ, hoặc mua một mảnh đất rồi để đó chờ giá lên để bán (đầu cơ đất nền). Chúng ta gọi đó là tài sản.
Nhưng trong tư duy triệu phú thực thụ, khái niệm tài sản rộng và sâu sắc hơn thế nhiều.
Mua vàng cất tủ: Đó là bảo toàn vốn, là phòng thủ, không phải là tấn công hay xây dựng. Vàng trong tủ không đẻ ra vàng (trừ khi giá vàng lên, nhưng đó là yếu tố khách quan).
Mua đất để không: Đó là đầu cơ tích trữ.
Tài sản theo tư duy triệu phú phải gắn liền với hai từ khóa: Định giá (Valuation) và Dòng tiền (Cashflow).
Hãy tưởng tượng thế này:
Người thường: Mua một mảnh đất 5 tỷ, rào lại, chờ 5 năm sau bán 10 tỷ. Lãi 5 tỷ. Đây là buôn bán, đầu cơ.
Tư duy triệu phú: Mua mảnh đất đó, hoặc thuê nó, xây dựng lên một chuỗi nhà trọ, một nhà máy, hoặc một khu vui chơi. Hàng tháng, nơi đó tạo ra dòng tiền đều đặn. Và quan trọng hơn, khi hệ thống kinh doanh trên mảnh đất đó vận hành trơn tru, người ta có thể định giá cả doanh nghiệp đó lên tới hàng triệu đô la, cao hơn rất nhiều so với giá trị đất ban đầu.
Vậy nên, cái “What” ở đây là: Triệu phú là người sở hữu những tài sản có khả năng được định giá cao và sinh ra giá trị, chứ không phải là người ôm một đống tiền mặt.
Đây là phần đau đớn nhất mà rất nhiều người mới bắt đầu (newbie) gặp phải.
Khi chưa hiểu rõ “Triệu phú là gì” (như đã phân tích ở Phần 1), chưa hiểu thế nào là tài sản, định giá, dòng tiền… người ta thường nôn nóng lao đi tìm câu trả lời cho câu hỏi: “Làm thế nào?” (How).
“Làm thế nào để giàu nhanh?”, “Đầu tư vào đâu để x2, x3 tài khoản?”, “Làm gì để có thu nhập thụ động?”…
Khi bạn đi tìm cái “How” mà trong đầu rỗng tuếch về cái “What”, bạn là miếng mồi ngon nhất cho những kẻ lừa đảo tài chính.
Họ sẽ vẽ ra cho bạn những thuật ngữ nghe rất kêu, rất “màu mè” như:
Hệ thống tự động sinh lời.
Thu nhập thụ động không cần làm gì cũng có ăn.
Công nghệ 4.0, AI, Blockchain… (nhưng bản chất bên trong là rỗng).
Vì bạn không hiểu bản chất của tài sản và định giá, bạn dễ dàng tin rằng chỉ cần bỏ tiền vào một “hệ thống” nào đó, tiền sẽ tự đẻ ra tiền. Đó là lý do các mô hình Ponzi, đa cấp biến tướng, lừa đảo tài chính vẫn sống khỏe năm này qua năm khác. Chúng đánh trúng vào tâm lý muốn biết “How” (cách làm) mà lười tìm hiểu “What” (bản chất).
Giả sử, bạn may mắn hoặc bằng một cách nào đó (trúng số, thừa kế, hoặc thậm chí là buôn bán gặp thời), bạn thực sự có trong tay 1 triệu USD tiền mặt.
Bạn đã có cái “How” (cách để có tiền). Nhưng điều đó không có nghĩa bạn là một triệu phú.
Nghe có vẻ mâu thuẫn đúng không?
Hãy nhìn vào những người trúng số độc đắc. Họ có hàng triệu đô la sau một đêm. Nhưng thống kê cho thấy, hầu hết họ đều quay về cảnh nghèo khó, thậm chí nợ nần chỉ sau vài năm. Tại sao?
Vì họ chỉ có số tiền của triệu phú, nhưng không có tư duy và năng lực của triệu phú.
Cái “How” (cách kiếm tiền) chỉ là công cụ. Nếu đưa một chiếc xe đua F1 (công cụ xịn) cho một người không biết lái xe (thiếu tư duy), tai nạn là điều chắc chắn xảy ra.
Vì vậy, đừng vội vã đi tìm những công thức làm giàu nhanh. Đừng bị lóa mắt bởi những lời hứa hẹn về lợi nhuận. Hãy chậm lại để hiểu bản chất trước.
Nếu như “What” là nền móng, “How” là công cụ, thì “Why” (Tại sao) chính là linh hồn của vấn đề.
Thật đáng tiếc, hầu hết chúng ta đều có một cái “Why” rất… tầm thường và yếu ớt.
Nếu hỏi 10 người rằng tại sao họ muốn giàu, 9 người sẽ trả lời quanh quẩn các ý sau:
Sợ nghèo, sợ khổ, sợ bị khinh thường.
Sợ bệnh tật không có tiền chữa trị.
Muốn mua nhà to, xe đẹp, muốn ăn sung mặc sướng (Lòng tham hưởng thụ).
Động lực này không sai, nó là bản năng sinh tồn. Nhưng nếu cả đời bạn phấn đấu làm giàu chỉ vì nỗi sợ (sợ khổ) và lòng tham (hưởng thụ), bạn sẽ trở thành nô lệ của đồng tiền.
Khi bị nỗi sợ chi phối, bạn sẽ không dám đầu tư, chỉ dám tích trữ, và suốt ngày lo lắng mất tiền.
Khi bị lòng tham chi phối, bạn dễ sa vào các bẫy lừa đảo “làm giàu nhanh” như đã nói ở phần 2.
Hãy đọc kỹ điều này, vì đây là tinh túy của tư duy triệu phú:
“Triệu phú không phải là mục tiêu. Trở thành CON NGƯỜI có thể tạo ra 1 triệu USD mới là mục tiêu.”
Khi bạn hiểu đúng cái “What” (Triệu phú là người tạo ra tài sản được định giá cao), thì cái “Why” của bạn sẽ thay đổi hoàn toàn.
Bạn muốn trở thành triệu phú KHÔNG PHẢI để có tiền ăn chơi, mà là vì:
Để có được tài sản 1 triệu USD bền vững, bạn bắt buộc phải phát triển bản thân lên một tầm cao mới.
Bạn phải học cách kỷ luật.
Bạn phải học cách lãnh đạo.
Bạn phải hiểu về thị trường, về con người, về xã hội.
Bạn phải rèn luyện sự kiên trì, bản lĩnh đối mặt với rủi ro.
Quá trình rèn luyện để đạt được mốc triệu phú đó sẽ thay đổi hoàn toàn chất lượng con người bạn. Bạn trở nên thông thái hơn, mạnh mẽ hơn, và có giá trị hơn với xã hội.
Đó mới là lý do thực sự đáng để phấn đấu. Tiền bạc chỉ là thước đo, là phần thưởng kèm theo cho sự trưởng thành của con người bạn. Nếu bạn trở thành một con người ưu tú, dù bạn có bị phá sản, mất sạch tiền, bạn vẫn có thể gây dựng lại cơ nghiệp. Nhưng nếu bạn chỉ là kẻ trọc phú gặp may, khi tiền đi, bạn sẽ chẳng còn gì cả.
Khi đã hiểu rõ What, cẩn trọng với How và thấm nhuần Why, chúng ta mới có thể nói về câu chuyện nuôi dạy con cái.
Nhiều cha mẹ sai lầm khi nghĩ rằng “Dạy con làm giàu” là dạy con cách kiếm tiền từ nhỏ, hay cho con vốn liếng để làm ăn. Không hẳn vậy.
Dạy con tư duy triệu phú là dạy con về phẩm chất và cách nhìn nhận giá trị.
Thay vì dạy con: “Con phải học giỏi để sau này kiếm việc lương cao, nhiều tiền”, hãy thử thay đổi cách nói chuyện.
Hãy dạy con: “Con học để hiểu biết, để sau này tạo ra những thứ có giá trị giúp đỡ mọi người. Khi con tạo ra giá trị lớn, tiền sẽ tự tìm đến con.”
Đây là sự chuyển dịch từ tư duy “kiếm chác” (săn bắt) sang tư duy “gieo trồng” (người làm vườn). Người triệu phú là người giải quyết vấn đề cho xã hội ở quy mô lớn.
Hãy giải thích cho con sự khác biệt giữa việc mua một món đồ chơi (tiêu sản – chơi xong vứt xó, mất giá) và việc dùng tiền đó để mua một cuốn sách, một bộ dụng cụ vẽ hay một khóa học (tài sản vô hình – giúp nâng cao năng lực của con).
Lớn hơn chút nữa, hãy dạy con về sự khác biệt giữa “Giá cả” và “Giá trị”.
Một chiếc điện thoại mới nhất có thể có giá cả rất cao, nhưng giá trị nó mang lại có giúp con kiếm ra tiền hay phát triển bản thân không? Hay chỉ để khoe khoang?
Một khoản đầu tư nhỏ vào việc học ngoại ngữ có thể giá cả không cao, nhưng giá trị nó mang lại trong tương lai (định giá bản thân) là vô cùng lớn.
Đừng gieo vào đầu con nỗi sợ nghèo khó. “Nếu con không học, con sẽ phải đi hót rác”. Câu nói này vô tình làm con sợ hãi và coi thường lao động chân tay, đồng thời định hình mục tiêu sống là “tránh khổ” chứ không phải “đạt tới sự vĩ đại”.
Hãy gieo vào đầu con khát vọng thay đổi bản thân.
“Ba mẹ muốn con trở thành một người thành công, giàu có, không phải để con mua xe đẹp, mà để con trở thành một người có năng lực, có kỷ luật và có thể tự do quyết định cuộc đời mình.”
Khi con hiểu rằng việc làm giàu là một hành trình tu dưỡng bản thân, con sẽ không dễ bị sa ngã vào các tệ nạn, không bị lừa đảo bởi những lời mời gọi kiếm tiền dễ dàng. Con sẽ hiểu rằng: Không có đường tắt để trở thành một người khổng lồ.
Quay lại khái niệm ở phần 1: Triệu phú là người có tài sản được định giá cao.
Với một đứa trẻ, tài sản lớn nhất chính là Bản thân con.
Hãy dạy con cách nâng cao giá trị bản thân mỗi ngày.
Hôm nay con học thêm được một từ mới, giá trị của con đã tăng lên.
Hôm nay con giúp đỡ được một người bạn, uy tín (thương hiệu cá nhân) của con đã tăng lên.
Hôm nay con dám đứng lên thuyết trình, sự tự tin (vốn liếng) của con đã tăng lên.
Khi con tập trung vào việc “nâng giá” bản thân thông qua tri thức và kỹ năng, con số 1 triệu USD trong tương lai sẽ là hệ quả tất yếu.
Bạn thân mến,
Thảo luận về tư duy triệu phú không phải là để hô hào khẩu hiệu hay ảo tưởng sức mạnh. Đó là một sự thức tỉnh về nhận thức.
Chúng ta cần nhớ kỹ 3 điểm chốt chặn này:
WHAT: Triệu phú là người sở hữu hệ thống tài sản có khả năng sinh lời và được định giá cao, không phải người ôm tiền mặt để dành.
HOW: Đừng để những thủ thuật, những lời hứa hẹn “làm giàu không khó” che mắt. Cách làm không quan trọng bằng người làm. Nếu bạn chưa đủ năng lực quản trị, tiền đến rồi tiền cũng sẽ đi.
WHY: Đừng làm giàu vì sợ nghèo hay vì tham lam hưởng thụ. Hãy làm giàu vì khát khao muốn tôi luyện bản thân trở thành phiên bản xuất sắc nhất.
Khi bạn áp dụng tư duy này cho chính mình, bạn sẽ thấy tâm thế mình bình an hơn, vững chãi hơn. Bạn sẽ bớt sân si, bớt vội vã. Bạn sẽ tập trung vào xây dựng những giá trị cốt lõi.
Và khi bạn mang tư duy này dạy cho con cái, bạn đang trao cho con một tấm bản đồ kho báu thực sự. Không phải kho báu vàng bạc chôn dưới đất, mà là kho báu nằm trong trí tuệ và phẩm cách của con. Đó mới là gia tài lớn nhất mà cha mẹ có thể để lại.
Chúc bạn và gia đình có một hành trình thịnh vượng đúng nghĩa, bắt đầu từ sự thay đổi trong tư duy ngay ngày hôm nay.
Nhập thông tin để bắt đầu: